Baş ve boyun kanseri, vücudumuzun en hayati fonksiyonlarını (nefes alma, konuşma, yeme) barındıran bölgelerdeki hücrelerin kontrolsüzce çoğalmasıyla ortaya çıkan geniş bir hastalık grubudur.

Genellikle ağız içi, boğaz, gırtlak, burun boşluğu ve tükürük bezlerinde başlayan bu tümörler, erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksek olan kanser türlerindendir.

Ancak semptomların bazen basit bir boğaz ağrısı veya ses kısıklığı ile karıştırılması, tanıda gecikmelere neden olabilmektedir.

Baş ve Boyun Kanseri Nedir?

Baş ve Boyun Kanseri Nedir?​

Tıbbi tanımıyla baş ve boyun kanserleri, beynin altından başlayıp köprücük kemiğine kadar olan bölgedeki (göz ve beyin tümörleri hariç) dokularda gelişen kötü huylu tümörlerdir.

Vakaların %90'ından fazlası, bu bölgelerin iç yüzeyini döşeyen nemli mukoza tabakasındaki "yassı epitel hücrelerden" (skuamöz hücreler) köken alır.

Bu kanser türü tek bir hastalık değil, yerleştiği bölgeye göre isimlendirilen bir grup hastalıktır:

  • Dudak ve Ağız Boşluğu Kanserleri

  • Gırtlak Kanseri (Larinks)

  • Yutak Kanseri (Farinks)

  • Tükürük Bezi Kanserleri

  • Burun ve Sinüs Kanserleri

Baş ve Boyun Kanseri Neden Olur?

Hücrelerin DNA yapısını bozarak kanserleşmeye yol açan en büyük iki düşman tütün ve alkol kullanımıdır. Bu iki maddenin birlikte kullanılması, riski katlayarak artırır.

Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, viral enfeksiyonların da ciddi bir etken olduğunu ortaya koymuştur.

Temel nedenler şunlardır:

  • Tütün Ürünleri: Sigara, puro, pipo ve çiğneme tütünü kullanımı (Vakaların %75-80'i ile ilişkilidir).

  • Alkol: Aşırı ve düzenli alkol tüketimi.

  • HPV Enfeksiyonu: İnsan Papilloma Virüsü (özellikle HPV Tip 16), bademcik ve dil kökü kanserlerinin artan nedenlerinden biridir.

  • EBV Virüsü: Epstein-Barr Virüsü, geniz (nazofarinks) kanseri ile ilişkilidir.

  • Mesleki Maruziyet: Ağaç tozu, nikel tozu veya asbest solumak.

  • Ağız Hijyeni: Kötü ağız bakımı ve kronik diş eti sorunları.

Baş Boyun Kanseri Nasıl Oluşur?

Kanserleşme süreci, sağlıklı hücrelerin genetik kodunun (DNA) hasar görmesiyle başlar. Normalde hücreler büyür, bölünür ve ömrünü tamamlayınca ölür.

Ancak kanserli hücreler ölmez ve kontrolsüzce bölünmeye devam eder. Baş ve boyun bölgesinde bu süreç genellikle yüzeyi kaplayan mukoza hücrelerinde başlar.

Önce "prekanseröz" (kanser öncüsü) lezyonlar (beyaz veya kırmızı lekeler) oluşur, zamanla bu yapılar tümöre dönüşür ve tedavi edilmezse lenf düğümleri yoluyla boyuna ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir (metastaz).

Baş Boyun Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler tümörün yerleştiği bölgeye göre değişse de, 2-3 haftadan uzun süren şu şikayetler mutlaka doktor kontrolü gerektirir:

  • Ağız İçi: İyileşmeyen yaralar, beyaz veya kırmızı lekeler, diş eti kanamaları.

  • Boğaz: Sürekli boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü, kulağa vuran ağrı.

  • Ses: 2 haftadan uzun süren ses kısıklığı veya ses değişimleri.

  • Boyun: Boyunda ağrısız, büyüyen şişlik (lenf bezesi büyümesi).

  • Burun: Sürekli tıkanıklık, burun kanaması veya yüzde şişlik.

Baş Boyun Tümörü Kanseri Hangi Bölgelerde Bulunur?

Baş Boyun Tümörü Kanseri Hangi Bölgelerde Bulunur?​

Bu kanserler anatomik olarak oldukça karmaşık alanlara yerleşebilir:

  1. Oral Kavite (Ağız İçi): Dudaklar, dilin ön kısmı, diş etleri, yanak içi ve damak.

  2. Farinks (Yutak): Burnun arkasından yemek borusuna kadar olan tüp şeklindeki boşluktur. Üç kısımdan oluşur: Nazofarinks (üst), Orofaringks (orta - bademcikler ve dil kökü), Hipofarinks (alt).

  3. Larinks (Gırtlak): Ses tellerinin bulunduğu, nefes borusunun girişidir.

  4. Paranazal Sinüsler ve Burun Boşluğu: Burnun çevresindeki hava dolu kemik boşlukları.

  5. Tükürük Bezleri: Tükürük üreten ana bezler (kulak önü, çene altı) ve minik bezler.

Baş Boyun Kanseri Ameliyatı Nasıl Olur?

Tedavinin temel taşı genellikle cerrahidir. Amacımız, tümörü tamamen temizlerken hastanın konuşma, yutma ve nefes alma gibi hayati fonksiyonlarını korumaktır.

Tümörün Çıkarılması (Rezeksiyon)

Kanserli doku ve etrafındaki bir miktar sağlam doku (güvenli sınır) çıkarılır. Erken evrelerde lazer cerrahisi veya robotik cerrahi (TORS) kullanılabilirken, ileri evrelerde açık ameliyatlar gerekebilir.

Boyun Diseksiyonu

Kanser lenf bezlerine yayılmışsa veya yayılma riski varsa, boyundaki lenf bezlerinin temizlenmesi işlemidir.

Rekonstrüksiyon (Onarım)

Tümör çıkarıldıktan sonra oluşan boşluk, vücudun başka bir yerinden (kol, bacak veya göğüs) alınan doku yamalarıyla (greft veya flep) kapatılır. Bu işlem estetik ve fonksiyonel bütünlük için hayati önem taşır.

Baş Boyun Kanseri Ameliyatı Riskleri Nelerdir?

Baş Boyun Kanseri Ameliyatı Riskleri Nelerdir?​

Baş ve boyun bölgesi, karmaşık sinir ve damar ağlarıyla örülü olduğu için cerrahinin bazı riskleri vardır:

  • Konuşma ve Yutma Güçlüğü: Özellikle gırtlak ve dil ameliyatlarından sonra rehabilitasyon gerekebilir.

  • Sinir Hasarı: Yüz sinirlerinin etkilenmesi durumunda mimik kayıpları veya omuz hareketlerinde kısıtlılık olabilir.

  • Enfeksiyon ve Kanama: Her cerrahi işlemde olan standart risklerdir.

  • Lenfödem: Boyun lenf bezlerinin alınmasına bağlı olarak yüzde veya boyunda şişlik oluşabilir.

Sonuç

Baş ve boyun kanseri, erken evrede yakalandığında tedavi edilebilirliği yüksek olan, ancak gecikildiğinde yaşam kalitesini derinden etkileyebilen bir hastalık grubudur.

Sigara ve alkol gibi risk faktörlerinden uzak durmak, HPV aşısı gibi koruyucu önlemleri almak ve en önemlisi vücudun verdiği sinyalleri (iyileşmeyen yaralar, ses kısıklığı, boyun şişlikleri) görmezden gelmemek hayat kurtarır.

Tedavi süreci zorlu olabilir; ancak cerrah, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, diyetisyen ve konuşma terapistinden oluşan multidisipliner bir ekiple başarılı sonuçlar almak mümkündür.

Hasta Görüşleri

Sık Sorulan Sorular

Baş boyun kanseri ölümcül müdür?

Erken evrede (Evre 1-2) teşhis edilirse sağkalım oranları %80-90'lara kadar çıkar. Ancak ileri evrelerde ve tedavi edilmezse hayati risk taşır ve ölümcül olabilir.

HPV virüsü baş boyun kanseri yapar mı?

Evet. Özellikle cinsel yolla bulaşan HPV (Tip 16), bademcik ve dil kökü kanserlerinin en önemli nedenlerinden biri haline gelmiştir. Bu nedenle HPV aşısı koruyuculuk sağlar.

Biyopsi kanserin yayılmasına neden olur mu?

Hayır, bu yanlış bir inanıştır. Biyopsi, kesin tanı koymanın tek yoludur ve kanserin yayılmasına (metastaz) neden olmaz. Aksine, doğru tedavinin planlanmasını sağlar.

 

Baş boyun kanseri tedavisi ne kadar sürer?

Tedavi süresi hastalığın evresine göre değişir. Cerrahi iyileşme birkaç hafta sürerken, kemoterapi ve radyoterapi (ışın tedavisi) süreçleri eklendiğinde tedavi 3-6 ay veya daha uzun sürebilir.

Bu makaleyi nasıl değerlendirdik

Uzmanlarımız bu alanı sürekli takip eder ve yeni bilgiler mevcut olduğunda makalelerimizi günceller.

  1. Türk KBB ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği - Baş ve Boyun Kanserleri Hakkında Bilgilendirme Erişim: 2026-03-02
  2. National Cancer Institute (NCI) - Head and Neck Cancers Erişim: 2026-03-02
  3. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Tıp Fakültesi - Baş ve Boyun Onkolojisi Konseyi Erişim: 2026-03-02

Uzmanlarımız sağlık ve hukuk alanındaki gelişmeleri sürekli takip eder; yeni bilgiler mevcut olduğunda makalelerimizi günceller.

Güncel versiyon
Yazan
Doç. Dr. Fatih Turgut
Editör
Doç. Dr. Fatih Turgut
Tıbbi İnceleme
Doç. Dr. Fatih Turgut
Uzman İnceleme
Doç. Dr. Nesrettin Fatih Turgut Kulak Burun Boğaz Uzmanı, KBB Doktoru, Doçent Doktor 🏥 Medicana Sağlık Grubu
Redaksiyon
Doç. Dr. Fatih Turgut

Son güncelleme: 23 Mart 2026